เลี้ยงปลาในนาข้าว ข้อดี ข้อเสีย ปลาอะไรดี ขุดร่องอย่างไร

นาข้าวมีคูรอบคันนาและบ่อพักปลาปูพลาสติกที่มุมนา

เลี้ยงปลาในนาข้าวคือการปล่อยปลาลงแปลงนาหลังปักดำ ให้ปลาโตไปพร้อมข้าวประมาณ 3–4 เดือน แล้วจับปลาตอนเกี่ยวข้าว ปลาช่วยกินวัชพืชและแมลง มูลปลาเป็นปุ๋ยให้ข้าว สิ่งที่ต้องเตรียมคือคันนาที่สูงพอ คูรอบแปลง และหลุมรวมปลาที่มุมนา

สรุปสั้น ๆ

  • ปลาที่แนะนำ ปลานิล ปลาไน ปลาตะเพียน ปลาดุก ปลาสลิด
  • อัตราปล่อย ลูกปลา 3–5 ซม. 400–600 ตัว/ไร่ หลังปักดำประมาณ 7 วัน
  • ระดับน้ำ ประมาณ 30 ซม.
  • ระยะเลี้ยง 3–4 เดือน พอดีกับข้าวสุก

เลี้ยงปลาในนาข้าว ข้อดี ข้อเสีย

ข้อดีข้อเสียและข้อจำกัด
มูลปลาเป็นปุ๋ย ช่วยเพิ่มผลผลิตข้าวใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในแปลงไม่ได้ เพราะปลาจะตาย
ปลากินวัชพืชและแมลงศัตรูข้าว ช่วยพรวนดินต้องลงแรงเสริมคันนาและขุดคู
ได้ปลาไว้กินหรือขายอีกทางนาต้องเก็บน้ำได้ตลอดฤดู ถ้าน้ำแห้งปลาจะตาย
ดินที่มีมูลปลาเป็นปุ๋ยให้พืชที่ปลูกหลังนาน้ำท่วมคันนาเมื่อไร ปลาหนีออกได้

เลี้ยงปลาอะไรในนาข้าวดี

กรมพัฒนาที่ดินแนะนำปลานิล ปลาไน ปลาตะเพียน ปลาดุก และปลาสลิด เพราะทนน้ำตื้นและหากินในแปลงนาได้ ถ้าเลี้ยงปลาสลิด ข้อมูลจังหวัดอ่างทองแนะนำให้ใช้นา 5 ไร่ขึ้นไปที่เก็บน้ำได้ 4–6 เดือน ปล่อยปลา 5–7 ซม. 500 ตัว/ไร่ อ่านรายละเอียดในเลี้ยงปลาสลิด ส่วนปลาช่อนเป็นปลากินเนื้อ จะกินปลาชนิดอื่นในแปลง ถ้าจะเลี้ยงควรแยกบ่อ อ่านเพิ่มเรื่องเลี้ยงปลาช่อน

ลูกปลานิลว่ายในแปลงนาข้าว

ขุดร่องและเตรียมนาเลี้ยงปลาอย่างไร

ส่วนของแปลงขนาดที่แนะนำ
พื้นที่พื้นราบที่ต่ำที่สุดของที่ดิน ประมาณ 10–15 ไร่ (ปรับตามที่ถือครอง)
คูรอบแปลงกว้าง 50 ซม. ลึก 30–50 ซม.
คันดินรอบแปลงสูง 75–100 ซม. สูงกว่าระดับน้ำสูงสุดประมาณ 60 ซม. กว้าง 50–100 ซม.
หลุมรวมปลาที่มุมต่ำสุดกว้าง 1 ม. ยาว 1 ม. ลึก 60–70 ซม. ใช้เป็นทางระบายน้ำออกด้วย
  1. ทำคันและคู ขุดดินรอบแปลงทำคันให้แข็งแรง ภายในแปลงมีคูล้อมรอบให้น้ำขังได้
  2. ปักดำข้าว แล้วรอประมาณ 7 วัน
  3. ปล่อยปลาและน้ำ ปล่อยลูกปลา 3–5 ซม. 400–600 ตัว/ไร่ ปล่อยน้ำเข้าให้สูงประมาณ 30 ซม.
  4. ให้อาหาร วันละครั้งก็เพียงพอ
  5. จับปลา เมื่อข้าวใกล้เกี่ยว ระบายน้ำออก ปลาจะลงมารวมในหลุมที่มุมนา

บ่อพักปลาที่มุมนา ปูพลาสติกช่วยอะไร

หลังเกี่ยวข้าว หลายบ้านอยากเก็บปลาไว้เลี้ยงต่อหรือทยอยขาย บ่อรวมปลาที่มุมนาจึงต้องเก็บน้ำได้นานกว่าแปลงนา ถ้าดินเป็นดินทรายหรือดินร่วนที่น้ำซึมเร็ว บ่อจะแห้งก่อนจับปลาหมด การปูผ้ายาง HDPE ช่วยรักษาระดับน้ำในบ่อพักไว้ได้

ตัวอย่างบ่อรวมปลา 4 × 6 ม. ลึก 1.5 ม. (ขนาดใกล้กับที่ข้อมูลจังหวัดอ่างทองแนะนำสำหรับนาปลาสลิด) วัดแนบพื้นและผนังได้ 7 × 9 ม. บวกขอบด้านละ 1 ม. เป็นผ้า 9 × 11 ม. = 99 ตร.ม. ค่าผ้า HDPE 0.5 มม. ประมาณ 6,930 บาท หรือ HDPE 0.75 มม. ประมาณ 9,405 บาท (ไม่รวมค่าขุดและจัดส่ง) ลองคำนวณขนาดของคุณในเครื่องคำนวณผ้ายางปูบ่อ

บ่อพักปลาปูพลาสติกช่วยเก็บน้ำหลังเกี่ยวข้าว

คำถามที่พบบ่อย

เลี้ยงปลาดุกในนาข้าวได้ไหม

ได้ ปลาดุกเป็นหนึ่งในปลาที่กรมพัฒนาที่ดินแนะนำ ทนน้ำตื้นและออกซิเจนต่ำ แต่ต้องทำคันนาให้แน่น เพราะปลาดุกชอบมุดหนี อ่านเพิ่มเรื่องเลี้ยงปลาดุก

เลี้ยงปลานิลในนาข้าวได้ผลไหม

ปลานิลโตเร็วและกินอาหารได้หลากหลาย จึงนิยมเลี้ยงในนา ปล่อยตามอัตราเดียวกันคือ 400–600 ตัว/ไร่ ที่ขนาด 3–5 ซม.

ใช้ยาฆ่าแมลงในนาที่เลี้ยงปลาได้ไหม

ไม่ควรใช้ เพราะสารเคมีจะทำให้ปลาตาย และปลาที่จับได้ก็ไม่ปลอดภัยต่อการบริโภค นาที่เลี้ยงปลาจึงมักทำแบบลดหรือไม่ใช้สารเคมี

ที่มาข้อมูล: กรมพัฒนาที่ดิน สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 6 การจัดการดินเพื่อทำไร่นาสวนผสมในที่ราบต่ำ

ที่มาข้อมูล: สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดอ่างทอง การเลี้ยงปลาสลิด

ทำบ่อพักปลาในนากับ Manutham

Manutham Plastic ผลิตผ้ายางปูบ่อ HDPE / LDPE สั่งตัดตามขนาด สำหรับบ่อพักปลา บ่อเก็บน้ำ และร่องน้ำในไร่นา ส่งขนาดบ่อมาทาง LINE ทีมงานช่วยคำนวณให้ อ่านเพิ่มเรื่องขุดบ่อเก็บน้ำ หรือรวมความรู้บ่อพลาสติก