ปลูกมังคุดต้องรอนาน เพราะมังคุดโตช้า เริ่มออกดอกเมื่อปลูกได้ราว 7–8 ปี และให้ผลเต็มที่เมื่ออายุ 12 ปีขึ้นไป เอกสารของกรมส่งเสริมการเกษตรให้ตัวเลขน้ำเป็นลิตรต่อต้นไว้ละเอียด ตั้งแต่การงดน้ำเพื่อให้ออกดอกจนถึงการให้น้ำทุกวันช่วงผลโต บทความนี้สรุปวิธีปลูกให้รอด ระยะปลูก และการจัดการน้ำ
สรุปสั้น ๆ
- ออกดอก ราว 7–8 ปีหลังปลูก ผลเต็มที่เมื่ออายุ 12 ปีขึ้นไป
- ระยะปลูก 8 × 8 ถึง 10 × 10 ม. ราว 16–25 ต้นต่อไร่
- น้ำช่วงผลโต ราว 80–110 ลิตรต่อต้นทุกวัน (ทรงพุ่ม 6 ม.)
- เก็บผล ทยอยเก็บได้ราว 11–12 สัปดาห์หลังติดผล
วิธีปลูกมังคุดให้รอด
- เลือกพื้นที่ อุณหภูมิเฉลี่ย 25–35 °C สูงจากน้ำทะเลไม่เกิน 650 ม. ดินร่วนอุ้มน้ำดี pH 5.5–6.5 ฝนมากกว่า 2,000 มม. ต่อปี มังคุดโตช้าลงเมื่อต่ำกว่า 20 °C และใบไหม้ถ้าสูงเกิน 35 °C
- เตรียมดิน ที่ดอนไถพรวนและขุดร่องระบายน้ำ ที่ลุ่มน้ำขังไม่มากให้กองดินสูง 1.0–1.5 ม. แล้วปลูกบนสัน ถ้าน้ำขังมากให้ยกร่อง สันร่องกว้างอย่างน้อย 6 ม. ร่องน้ำกว้าง 1.5 ม. ลึก 1 ม.
- เลือกต้นพันธุ์ ต้นจากเมล็ดที่แข็งแรง อายุไม่น้อยกว่า 2 ปี หรือสูงกว่า 30 ซม. รากไม่ขดงอในถุง ถ้าต้นใหญ่ให้ตัดดินและรากที่ขดที่ก้นถุงออก
- เลือกวิธีปลูก ที่ค่อนข้างแล้งและยังไม่มีระบบน้ำให้ขุดหลุม ดินในหลุมช่วยเก็บความชื้น ที่ฝนชุกปลูกแบบยกโคกช่วยระบายน้ำและโตเร็วกว่า แต่ต้องวางระบบน้ำก่อนปลูก

มังคุดต้องให้น้ำเท่าไหร่ ช่วงไหน
| ช่วง | การจัดการน้ำ (ต้นทรงพุ่มราว 6 ม.) |
|---|---|
| แตกใบ | ให้น้ำสม่ำเสมอ |
| ปลายฝน | งดน้ำ ยอดอายุ 9–12 สัปดาห์ผ่านความแล้ง 20–30 วัน จนใบตก ปลายใบบิด |
| กระตุ้นออกดอก | ครั้งแรก 1,100–1,600 ลิตรต่อต้น เว้น 7–10 วัน แล้วให้ครั้งที่ 2 ครึ่งหนึ่งของครั้งแรก ตาดอกผลิใน 10–14 วัน |
| ออกดอก 10–15% ของยอด | 220–280 ลิตรต่อต้นทุกวัน จนยอดที่เหลือแตกใบอ่อนแทนดอก เพื่อคุมดอกไว้ 35–50% ของยอด |
| ผลกำลังโต | 80–110 ลิตรต่อต้นทุกวัน ต่อเนื่อง |
เอกสารบอกว่าอาการเนื้อแก้วและยางไหลพบมากในต้นที่ได้น้ำไม่สม่ำเสมอ หรือขาดน้ำนานแล้วได้ฝนมากกะทันหันช่วงผลใกล้แก่ วิธีบรรเทาคืออย่าให้น้ำขังเมื่อฝนตกมาก และให้น้ำสม่ำเสมออย่าให้ขาด

สวนมังคุด 1 ไร่ ต้องเก็บน้ำเท่าไหร่
คิดคร่าว ๆ จากตัวเลขของกรม สวน 20 ต้นที่ให้น้ำ 110 ลิตรต่อต้นต่อวัน ใช้น้ำราว 2,200 ลิตรต่อวัน ช่วงผลโตราว 80 วันจึงใช้น้ำราว 176 ลบ.ม. ยังไม่รวมน้ำช่วงกระตุ้นดอก ช่วงนี้มักตรงกับหน้าแล้ง สวนที่ไม่มีน้ำชลประทานจึงควรมีบ่อเก็บน้ำ
ตัวอย่างบ่อ 10 × 10 ม. ลึก 2 ม. (ราว 200 ลบ.ม. ถ้าผนังตั้งตรง) ใช้ผ้า 16 × 16 ม. = 256 ตร.ม. ค่าผ้า HDPE 0.5 มม. ประมาณ 17,920 บาท หรือ HDPE 0.75 มม. ประมาณ 24,320 บาท ลองคำนวณขนาดของคุณในเครื่องคำนวณผ้ายางปูบ่อ และดูความต่างของผ้าในHDPE กับ LDPE

คำถามที่พบบ่อย
ปลูกมังคุดจากเมล็ดได้ไหม มีพันธุ์อะไรบ้าง
ได้ และเป็นวิธีที่เอกสารแนะนำ มังคุดในไทยมีพันธุ์เดียว เพราะเกสรตัวผู้เป็นหมัน เมล็ดเจริญจากเนื้อเยื่อของต้นแม่โดยไม่ผ่านการผสมเกสร ต้นจากเมล็ดจึงเหมือนต้นแม่
ปลูกมังคุดกี่ปีออกลูก
ราว 7–8 ปีหลังปลูก และได้ผลเต็มที่เมื่ออายุ 12 ปีขึ้นไป ดอกทยอยออกนานราว 40 วัน การเก็บจึงต้องทยอยเก็บเช่นกัน ใช้ตะกร้อถุงผ้า เพราะผลที่ตกจากความสูงเพียง 20 ซม. อาจแข็งจนกินไม่ได้
มังคุดปลูกยากไหม ปลูกในบ้านได้ไหม
มังคุดไม่ยากถ้าพื้นที่เหมาะ แต่ต้องอดทนรอผลหลายปี และต้องการน้ำสม่ำเสมอ ทรงพุ่มใหญ่จึงต้องเว้นระยะ 8–10 ม. บ้านที่มีพื้นที่พอปลูกได้ ดูไม้ผลอีกชนิดที่ต้องจัดการน้ำก่อนออกดอกในปลูกมะม่วง
ที่มาข้อมูล: กรมส่งเสริมการเกษตร เทคนิคการปลูกและดูแลรักษามังคุด
ทำบ่อเก็บน้ำสวนมังคุดกับ Manutham
Manutham Plastic ผลิตผ้ายางปูบ่อ HDPE / LDPE สั่งตัดตามขนาด และบ่อสำเร็จรูป HydroPod ส่งขนาดบ่อมาทาง LINE ทีมงานช่วยคำนวณให้ อ่านเพิ่มเรื่องขุดบ่อเก็บน้ำ หรือรวมความรู้บ่อพลาสติก
