ปลูกขนุนไม่ยาก ทนแล้งได้ดีพอ ๆ กับมะม่วง แต่เอกสารของกรมส่งเสริมการเกษตรเตือนว่าน้ำท่วมเพียง 1–2 สัปดาห์ก็ทำให้ต้นตายได้ และช่วงติดผลต้องมีน้ำ ถ้าขาดน้ำคุณภาพผลจะเสียมาก บทความนี้สรุปพันธุ์ที่นิยม การขยายพันธุ์ ระยะปลูก และการให้น้ำ
สรุปสั้น ๆ
- ระยะปลูก ที่ดอน 8 × 8 หรือ 10 × 10 ม. ราว 16–25 ต้นต่อไร่
- ออกลูกเร็ว พันธุ์จำปากรอบให้ผลได้ราว 3–4 ปี
- ดอกบานถึงผลแก่ ราว 125–140 วัน แล้วแต่พันธุ์
- น้ำ ต้องมีน้ำช่วงติดผลในหน้าแล้ง แต่ห้ามน้ำท่วมขัง
ปลูกขนุนพันธุ์อะไรดี
| พันธุ์ | ลักษณะตามเอกสาร |
|---|---|
| จำปากรอบ | ต้นเล็ก พันธุ์เบา ให้ผลราว 3–4 ปี ผล 15–20 กก. ดอกบานถึงแก่ 125–130 วัน ต้นอายุ 8 ปีขึ้นไปให้ราว 20–25 ผล เก็บ เม.ย.–พ.ค. |
| ทองสุดใจ | พันธุ์หนัก ทรงพุ่มใหญ่ โตเร็ว ผลดก ผล 20–25 กก. ยวงเหลืองเข้มหนากรอบ ดอกบานถึงแก่ 135–140 วัน ต้นอายุ 8–10 ปีให้ราว 25 ผล |
| ตาบ๊วย | ผลใหญ่ค่อนข้างกลม ยวงใหญ่เนื้อหนาสีเหลือง หวานกรอบ เป็นต้นกำเนิดของหลายพันธุ์ |
| อีถ่อ | ผลยาว ก้านยาว มี 3 แบบ คือ อีถ่อแดง อีถ่อเขียว และอีถ่อจำปา |
วิธีปลูกขนุน ทีละขั้น
- เลือกพื้นที่ ดินร่วนหรือร่วนปนทราย หน้าดินลึกไม่น้อยกว่า 1 ม. pH 5.5–7.5 ไม่ใช่ดินเค็ม ดินปูน หรือที่น้ำท่วม ที่ลุ่มต้องยกร่องกว้างอย่างน้อย 6 ม. คูน้ำกว้าง 1.5 ม. ที่โล่งลมแรงควรปลูกไม้กันลม
- ขุดหลุม 50 × 50 × 50 ซม. แยกดินบนกับดินล่าง ตากดินราว 1 เดือน
- ปลูก ต้นฤดูฝน ช่วงเช้าหรือเย็น ผสมดินบนกับปุ๋ยคอกราว 5 กก. และร็อคฟอสเฟต 0.5 กก. วางต้นแล้วกลบ อย่าให้ดินทับรอยแผลทาบหรือติดตา ปักไม้ยึด และทำร่มบังด้านตะวันออกกับตะวันตก
- ตัดแต่งปีแรก ตัดยอดกลางที่สูงราว 1 ม. ให้แตกแขนง เลือกกิ่งที่ทำมุมกว้างไว้ 3–4 กิ่ง

ขนุนต้องให้น้ำยังไง
7 วันแรกหลังปลูก ถ้าฝนไม่ตกให้รดน้ำทุกวัน จากนั้นราว 3–4 วันต่อครั้งจนต้นตั้งตัว แล้วค่อยเว้นห่างออก ขนุนทนแล้ง แต่ถ้าต้องการผลเต็มที่ควรให้น้ำสม่ำเสมอในหน้าแล้ง เอกสารแนะนำให้สำรวจแหล่งน้ำในช่วงหน้าแล้งพร้อมกับสำรวจดิน เพราะเป็นช่วงที่ต้นติดผลและต้องการน้ำ
สวนที่ไม่มีน้ำชลประทานจึงควรมีบ่อเก็บน้ำไว้ใช้หน้าแล้ง ตัวอย่างบ่อ 8 × 8 ม. ลึก 2 ม. ใช้ผ้า 14 × 14 ม. = 196 ตร.ม. ค่าผ้า HDPE 0.5 มม. ประมาณ 13,720 บาท หรือ HDPE 0.75 มม. ประมาณ 18,620 บาท ลองคำนวณขนาดของคุณในเครื่องคำนวณผ้ายางปูบ่อ และดูความต่างของผ้าในHDPE กับ LDPE

ห่อผลและดูว่าขนุนแก่
ห่อผลเมื่ออายุราว 60 วัน ด้วยถุงปูนหรือถุงอาหารสัตว์ที่เปิดก้นถุง ผูกปากถุงกับก้านผล ห่อไว้ราว 90 วัน ก่อนห่อราว 1 วันควรพ่นป้องกันแมลงและโรค ผลแก่สังเกตได้จากใบเลี้ยงเหนือผลร่วงและตาหนามขยายห่าง ตัดแล้วหย่อนลงด้วยเชือกไม่ให้ช้ำ ตัดขั้วให้เหลือราว 2 นิ้ว และเอียงผลให้ยางไหลออก

คำถามที่พบบ่อย
ปลูกขนุนจากเมล็ดได้ไหม
ได้ แต่เอกสารบอกว่าต้นจากเมล็ดมักกลายพันธุ์ ปัจจุบันนิยมติดตาหรือทาบกิ่ง เพราะได้ต้นเหมือนต้นแม่ ถ้าอยากได้พันธุ์ตามชื่อ ควรซื้อกิ่งพันธุ์จากแหล่งที่เชื่อถือได้
ปลูกขนุนกี่ปีออกลูก
ขึ้นกับพันธุ์ เอกสารระบุว่าจำปากรอบซึ่งเป็นพันธุ์เบาให้ผลได้ราว 3–4 ปี ส่วนจำนวนผลเต็มต้นที่ยกตัวอย่างไว้เป็นของต้นอายุ 8 ปีขึ้นไป ในพื้นที่ที่เหมาะสม ขนุนให้ผลได้ถึงปีละ 2 ครั้ง
ปลูกขนุนที่ลุ่มได้ไหม
ได้ถ้ายกร่องให้น้ำไม่ท่วมถึงโคนต้น หลังร่องยิ่งสูงยิ่งดี และร่องสวนช่วยให้ทั้งให้น้ำและระบายน้ำได้สะดวก ดูไม้ผลอีกชนิดที่ปลูกได้ทั้งที่ดอนและที่ลุ่มในปลูกฝรั่ง
ที่มาข้อมูล: กรมส่งเสริมการเกษตร ศูนย์วิทยบริการเพื่อส่งเสริมการเกษตร การปลูกขนุน
ทำบ่อเก็บน้ำสวนขนุนกับ Manutham
Manutham Plastic ผลิตผ้ายางปูบ่อ HDPE / LDPE สั่งตัดตามขนาด และบ่อสำเร็จรูป HydroPod ส่งขนาดบ่อมาทาง LINE ทีมงานช่วยคำนวณให้ อ่านเพิ่มเรื่องขุดบ่อเก็บน้ำ หรือรวมความรู้บ่อพลาสติก
