เลี้ยงวัว มือใหม่ วัวพื้นบ้าน กินอะไร ต้องมีน้ำวันละเท่าไหร่

วัวพื้นบ้านดื่มน้ำจากรางน้ำ ด้านหลังเป็นบ่อเก็บน้ำปูผ้ายางล้อมรั้ว

คู่มือของกรมปศุสัตว์ปี 2567 ระบุว่าแม่โค 1 ตัว ดื่มน้ำราววันละ 70 ลิตร ฝูง 10 ตัวจึงต้องใช้น้ำราว 700 ลิตรต่อวัน และกรมยังแนะนำให้ถนอมหญ้าช่วงฝนไว้ใช้หน้าแล้ง มือใหม่ที่จะเลี้ยงวัวจึงต้องคิดเรื่องพันธุ์ อาหาร และแหล่งน้ำไปพร้อมกัน

สรุปสั้น ๆ

  • น้ำ แม่โคดื่มราว 70 ลิตร/ตัว/วัน ล้างอ่างน้ำให้สะอาดเสมอ
  • คอก แม่โค 1 ตัวใช้พื้นที่ราว 9–10 ตร.ม. รางอาหารยาวราว 60 ซม.
  • อาหาร อาหารหยาบเป็นหลัก ให้อาหารข้นเมื่อจำเป็น และมีแร่ธาตุก้อนให้เลีย
  • วัวพื้นบ้าน เลี้ยงง่าย ทนโรค ให้ลูกดก แต่ตัวเล็ก ไม่เหมาะทำโคขุน

เลี้ยงวัวมือใหม่ เลือกวัวพื้นบ้านดีไหม

หนังสือการเลี้ยงโคเนื้อของกรมปศุสัตว์บอกว่า กำไรของการเลี้ยงแม่โคเนื้อมาจากลูกโค แม่โคควรให้ลูกได้ปีละตัว และปัญหาแรกของมือใหม่คือจะเลี้ยงพันธุ์อะไร ต้องเลือกให้เหมาะกับวิธีเลี้ยงและตลาดที่จะขาย

โคพื้นเมือง (วัวพื้นบ้าน)รายละเอียด
ขนาดตัวผู้โตเต็มที่ราว 300–350 กก. ตัวเมีย 200–250 กก.
ข้อดีเลี้ยงง่าย หากินเก่ง ไม่เลือกอาหาร ให้ลูกดก ส่วนใหญ่ปีละตัว ทนโรค แมลง และอากาศบ้านเรา เนื้อแน่นเหมาะกับอาหารไทย ใช้ผสมกับพ่อพันธุ์อื่นได้ เช่น บราห์มัน
ข้อจำกัดตัวเล็ก ไม่เหมาะเลี้ยงขุน เพราะตลาดโคขุนต้องการน้ำหนักมีชีวิตราว 450 กก. และไม่ควรผสมกับพันธุ์ตัวใหญ่มาก เช่น ชาร์โรเล่ส์ ซิมเมนทัล เพราะอาจคลอดยาก
วัวเนื้อกินหญ้าสดจากรางอาหารในโรงเรือน

วัวกินอะไร อาหารหยาบ อาหารข้น แร่ธาตุ

  • อาหารหยาบเป็นหลัก ที่สำคัญคือหญ้าสด เช่น รูซี่ กินนีสีม่วง หญ้าขน แพงโกล่า และพืชตระกูลถั่ว เช่น ถั่วฮามาต้า กระถิน ซึ่งรากลึก ทนแล้งกว่าหญ้า
  • ผลพลอยได้ทางการเกษตร ฟางข้าว ต้นข้าวโพด ยอดอ้อย มันเส้น ต้นถั่วลิสง ต้นถั่วเหลือง กากน้ำตาล เปลือกสับปะรด
  • อาหารข้น เช่น รำ ปลายข้าว ข้าวโพดบด กากถั่วเหลือง ให้เฉพาะเมื่อจำเป็น เพราะต้นทุนสูง
  • แร่ธาตุ แร่ธาตุก้อนสำหรับโคกระบือ วางหรือแขวนให้เลีย หรือผสมแร่ธาตุผงตั้งไว้

หนังสือของกรมแนะนำว่าหน้าฝนมักมีหญ้าสดเกินความต้องการ ควรเก็บถนอมเป็นหญ้าแห้งหรือหญ้าหมักไว้ใช้หน้าแล้ง และควรให้อาหารเวลาเดิมทุกวัน เพราะการเปลี่ยนเวลาอาจทำให้ระบบทางเดินอาหารผิดปกติรุนแรงได้

วัวต้องกินน้ำวันละเท่าไหร่ ต้องมีบ่อขนาดไหน

ลองคิดจากตัวเลขของกรม แม่โค 10 ตัว × 70 ลิตร = 700 ลิตรต่อวัน ถ้าหน้าแล้งนาน 4 เดือน (120 วัน) ต้องมีน้ำดื่มราว 84 ลบ.ม. ยังไม่รวมน้ำล้างคอก น้ำรดแปลงหญ้า และน้ำที่ระเหยจากบ่อ บ่อ 8 × 8 ม. ลึก 2 ม. เก็บได้ราว 128 ลบ.ม. ถ้าผนังตั้งตรง ใช้ผ้า 14 × 14 ม. = 196 ตร.ม. ค่าผ้า HDPE 0.5 มม. ประมาณ 13,720 บาท หรือ HDPE 0.75 มม. ประมาณ 18,620 บาท ลองคำนวณขนาดของคุณในเครื่องคำนวณผ้ายางปูบ่อ

บ่อที่ปูผ้ายางควรล้อมรั้ว ไม่ให้วัวลงไปเหยียบ เพราะกีบวัวทำให้ผ้าเสียหายได้ แล้วสูบหรือปล่อยน้ำไปที่อ่างหรือรางน้ำแทน อ่างน้ำจะล้างทำความสะอาดได้ง่ายกว่า ตามที่คู่มือแนะนำให้ดูแลอ่างน้ำให้สะอาดเสมอ

วัวพื้นบ้านดื่มน้ำจากรางน้ำ ด้านหลังเป็นบ่อเก็บน้ำปูผ้ายางล้อมรั้ว

คำถามที่พบบ่อย

เลี้ยงวัวต้องใช้คอกกว้างแค่ไหน

คู่มือปี 2567 ระบุว่าแม่โค 1 ตัวใช้พื้นที่คอกราว 9–10 ตร.ม. และรางอาหารยาวราว 60 ซม. ต่อตัว ไม่ควรเลี้ยงโคที่น้ำหนักต่างกันมากรวมฝูงเดียวกัน หรือเลี้ยงแน่นเกินไป

เลี้ยงวัวขุนกับเลี้ยงแม่วัวต่างกันอย่างไร

การเลี้ยงแม่โคเน้นผลิตลูกขาย ส่วนวัวขุนเน้นเพิ่มน้ำหนักให้ถึงที่ตลาดต้องการ หนังสือของกรมระบุว่าตลาดโคขุนต้องการน้ำหนักมีชีวิตราว 450 กก. วัวพื้นบ้านจึงไม่เหมาะทำโคขุน แต่ลูกผสมเพศผู้ เช่น ลูกบราห์มัน นิยมนำไปขุน

มูลวัวนำไปใช้อะไรได้บ้าง

ใช้เป็นปุ๋ยคอกบำรุงแปลงหญ้าและแปลงผัก หรือหมักทำแก๊สหุงต้มได้ ดูวิธีทำในแก๊สชีวภาพ และการวางพื้นที่ฟาร์มแบบผสมผสานในโคก หนอง นา 1 ไร่

ที่มาข้อมูล: กรมปศุสัตว์ การเลี้ยงโคเนื้อ (2548)

ที่มาข้อมูล: กรมปศุสัตว์ สำนักพัฒนาพันธุ์สัตว์ คู่มือการปฏิบัติงานโคเนื้อ (2567)

ทำบ่อเก็บน้ำฟาร์มวัวกับ Manutham

Manutham Plastic ผลิตผ้ายางปูบ่อ HDPE / LDPE สั่งตัดตามขนาด และบ่อสำเร็จรูป HydroPod ส่งขนาดบ่อมาทาง LINE ทีมงานช่วยคำนวณให้ อ่านเพิ่มเรื่องขุดบ่อเก็บน้ำ หรือรวมความรู้บ่อพลาสติก