เลี้ยงปลาหางนกยูงไม่ยาก ปลาออกลูกเป็นตัว และทนการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมได้ดี ไทยเป็นผู้ส่งออกปลาหางนกยูงอันดับต้น ๆ คู่มือของกรมประมงระบุว่าฟาร์มในไทยเลี้ยงกัน 4 แบบ คือบ่อซีเมนต์ บ่อพลาสติก ตู้กระจก และกระชัง บ่อพลาสติกนิยมมากขึ้นเพราะทำง่ายและลงทุนไม่สูง
สรุปสั้น ๆ
- บ่อพลาสติก ขนาด 1–4 ตร.ม. สูง 25–30 ซม. ใต้หลังคาสแลนกรองแสงประมาณ 60%
- น้ำ ไม่มีคลอรีน pH 6–8 อุณหภูมิ 25–29 °C ให้อากาศตลอดเวลา
- ออกลูก แม่ปลาตั้งท้อง 22–30 วัน เฉลี่ย 40–50 ตัวต่อครอก
- ขายได้ แยกเพศที่อายุ 1–1.5 เดือน เลี้ยงต่ออีก 2.5–3 เดือน
เลี้ยงปลาหางนกยูงในบ่อแบบไหนดี
| แบบ | ขนาดตามคู่มือกรมประมง | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| บ่อซีเมนต์ | 1–4 ตร.ม. สูง 30–50 ซม. หรือบ่อกลมเส้นผ่านศูนย์กลาง 100–120 ซม. | ปลาจำนวน ผลิตปริมาณมาก |
| บ่อพลาสติก | 1–4 ตร.ม. สูง 25–30 ซม. อายุใช้งานราว 5 ปี | ปลาจำนวน ลงทุนน้อย ทำเองได้ |
| ตู้กระจก | 40 ลิตรขึ้นไป วางชั้น 2–3 ชั้น | ปลาเกรด พัฒนาสายพันธุ์ |
| กระชัง | แขวนในบ่อดินหรือคลอง | ปัจจุบันพบน้อย เพราะมีนกและศัตรูรบกวน |
ทำบ่อพลาสติกเลี้ยงปลาหางนกยูง
ฟาร์มที่คู่มือยกตัวอย่างทำโรงเรือนเสาปูน มุงสแลนหรือพลาสติกพรางแสงที่กรองแสงได้ราว 60% ทำบ่อพลาสติกสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาด 1–4 ตร.ม. สูง 25–30 ซม. คู่มือใช้พีวีซีที่หนาและยืดหยุ่นดี ซึ่งถ้าดูแลดีจะใช้ได้ราว 5 ปี บ่อมีท่อน้ำเข้าและน้ำออก ให้อากาศด้วยหัวทรายต่อจากปั๊มลมขนาดเล็ก หรือเปิดน้ำหยดลงบ่อเรื่อย ๆ แล้วให้ล้นออกทางท่อน้ำล้น
ผ้ายาง HDPE หรือ LDPE ก็ใช้ปูบ่อแบบนี้ได้ ตัวอย่างบ่อ 1 × 2 ม. สูง 30 ซม. เผื่อพับขอบทับโครงด้านละ 20 ซม. ใช้ผ้าราว 2 × 3 ม. = 6 ตร.ม. ต่อบ่อ ถ้าทำ 10 บ่อ ใช้ LDPE 0.3 มม. ประมาณ 2,700 บาท หรือ HDPE 0.5 มม. ประมาณ 4,200 บาท ลองคำนวณขนาดของคุณในเครื่องคำนวณผ้ายางปูบ่อ

มือใหม่เลี้ยงปลาหางนกยูงยังไงให้รอด
- น้ำต้องไม่มีคลอรีน pH 6–8 อุณหภูมิ 25–29 °C
- คุมแสง ให้ได้แดดเช้าหรือเย็น ถ้าตั้งกลางแจ้งใช้ตาข่ายที่แสงผ่านได้ 60–80%
- ให้อากาศตลอดเวลา ด้วยหัวทรายหรือน้ำหยด
- ถ่ายน้ำ พ่อแม่ปลาดูดน้ำออกวันละประมาณ 1 ใน 4 ลูกปลาวันละประมาณ 20% แล้วเติมน้ำใหม่ให้เท่าเดิม
- ล้างอาหารสด แช่ด่างทับทิม 0.5–1.0 กรัมต่อน้ำ 1 ลิตร 10–20 วินาทีก่อนให้ทุกครั้ง
ปลาหางนกยูงกินอะไร
| ช่วง | อาหารตามคู่มือกรมประมง |
|---|---|
| ลูกปลาแรกเกิด (2 สัปดาห์) | ไรแดงหรืออาร์ทีเมียแรกฟัก วันละ 2 ครั้ง พออิ่ม |
| หลัง 2 สัปดาห์ | ลูกน้ำ หรืออาหารสำเร็จรูปขนาดพอดีปาก |
| ปลาเลี้ยงขาย | ไรแดงตอนเช้า อาหารสำเร็จรูปตอนกลางวันและเย็น |
| พ่อแม่พันธุ์ | ไรแดง ไรทะเล ลูกน้ำ หนอนแดง หรืออาหารโปรตีนไม่ต่ำกว่า 30% อาหารสด 10% ของน้ำหนักตัวต่อวัน อาหารแห้ง 2–4% วันละ 2 ครั้ง |

เพาะพันธุ์ปลาหางนกยูงในบ่อ
ปลาหางนกยูงเป็นสาวเมื่ออายุ 3 เดือนขึ้นไป ปล่อยตัวผู้ต่อตัวเมีย 1 : 3 หรือ 1 : 4 ในบ่อน้ำลึก 30–50 ซม. ราว 150–200 ตัวต่อลูกบาศก์เมตร ใส่พุ่มเชือกฟาง ตะกร้า หรือฝาชีให้ลูกปลาหลบ แม่ปลาตั้งท้องราว 22–30 วัน ครอกหนึ่งได้ถึง 200 ตัว เฉลี่ย 40–50 ตัว ต้องตักลูกปลาออกทุกวันไม่ให้แม่กิน ฟาร์มบางแห่งแขวนกระชังตะแกรงตาถี่ในบ่อให้ลูกปลาลอดออกมาเอง
ลูกปลาอนุบาลที่ 150–300 ตัวต่อลูกบาศก์เมตร พออายุ 1–1.5 เดือนให้แยกเพศ ไม่อย่างนั้นปลาจะผสมพันธุ์กันเอง จากนั้นเลี้ยงที่ 200–300 ตัวต่อลูกบาศก์เมตรอีก 2.5–3 เดือนจึงคัดขนาดส่งขาย บ่อพลาสติกเล็ก ๆ หลายบ่อช่วยแยกรุ่นและแยกเพศได้ง่าย
คำถามที่พบบ่อย
เลี้ยงปลาหางนกยูงไม่ใช้ออกซิเจนได้ไหม
ในอ่างที่มีปลาไม่กี่ตัวและมีพืชน้ำ ปลาอาจอยู่ได้ แต่คู่มือกรมประมงแนะนำให้ให้อากาศตลอดเวลา ถ้าไม่มีปั๊มลม ให้ปล่อยปลาน้อยลงและเปลี่ยนน้ำบ่อยขึ้น
เลี้ยงปลาหางนกยูงในอ่างบัวได้ไหม
ได้ ใบบัวช่วยบังแดดและลูกปลาได้ที่หลบ ระวังอย่าให้แดดจัดทั้งวันจนน้ำร้อนเกิน 29 °C อ่านวิธีจัดอ่างในปลูกบัว
ทำไมลูกปลาที่เพาะเองอ่อนแอลงทุกรุ่น
คู่มือเตือนว่าการผสมเลือดชิดทำให้ลูกปลารุ่นหลังอ่อนแอและรอดน้อย ถ้าเก็บลูกไว้ทำพ่อแม่พันธุ์ ควรหาพ่อแม่ปลาจากแหล่งอื่นมาผสมบ้าง
ที่มาข้อมูล: กรมประมง คู่มือการเพาะเลี้ยงปลาหางนกยูงในประเทศไทย (2565)
ทำบ่อเลี้ยงปลาหางนกยูงกับ Manutham
Manutham Plastic ผลิตผ้ายางปูบ่อ HDPE / LDPE สั่งตัดตามขนาด ทำบ่อเล็กหลายบ่อจากผ้าม้วนเดียวได้ ส่งขนาดบ่อมาทาง LINE ทีมงานช่วยคำนวณให้ อ่านเพิ่มเรื่องHDPE กับ LDPE ต่างกันอย่างไร หรือรวมความรู้บ่อพลาสติก
