ปลูกลำไยต้องวางแผนน้ำ สวนลำไยภาคเหนือให้น้ำหนักที่สุดช่วงมีนาคม–เมษายน ผลสำรวจของกรมวิชาการเกษตรใน 30 สวนที่เชียงใหม่ ลำพูน และเชียงราย พบว่าชาวสวนลากสายยางให้น้ำครั้งละ 4,400–6,600 ลิตรต่อต้น ทุก 7–10 วัน ซึ่งมากกว่าที่ต้นต้องการราว 1 เท่า น้ำส่วนใหญ่มาจากบ่อในสวน
สรุปสั้น ๆ
- ระยะปลูก 8–12 × 8–12 ม. 1 ไร่ได้ราว 11–25 ต้น
- หลุมปลูก 80 × 80 × 80 ซม. ปลูกปลายฝน (ก.ย.–ต.ค.)
- น้ำช่วงพีก ต้นอายุ 15 ปีต้องการราว 3,450 ลิตรต่อ 10 วัน ในเดือนเมษายน
- มินิสปริงเกอร์ ประหยัดน้ำกว่าสายยางราว 2–3 เท่า
วิธีปลูกลำไยกิ่งตอน
- เลือกพื้นที่ ดินอุดมสมบูรณ์ ระบายน้ำดี pH 5.5–6.5 ฝนไม่ต่ำกว่า 1,000 มม./ปี ที่โล่งแจ้ง ได้แดดตลอด และมีช่วงอากาศเย็น 10–15 °C นาน 1–2 เดือนเพื่อช่วยให้ออกดอก
- ขุดหลุม 80 × 80 × 80 ซม. ระยะปลูก 8–12 ม.
- ปลูก ช่วงปลายฝน (กันยายน–ตุลาคม) ขุดกลางหลุมให้ลึกเท่าภาชนะชำ กลบดินให้แน่นและสูงกว่าพื้นเล็กน้อยกันน้ำขัง ปักหลักกันลมโยก
- ดูแลต้นเล็ก ทำร่มเงาจนต้นตั้งตัว ให้น้ำสม่ำเสมอสัปดาห์ละครั้ง คลุมดินด้วยฟางหรือเศษหญ้า เลี้ยงเป็นต้นเดี่ยวสูงราว 1 ม. แล้วให้แตกกิ่ง 2–3 กิ่ง
ปลูกลำไย 1 ไร่ กี่ต้น
ระยะปลูกที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำคือ 8–12 × 8–12 ม. ถ้าปลูก 8 × 8 ม. 1 ไร่ (1,600 ตร.ม.) ได้ราว 25 ต้น ถ้าปลูก 12 × 12 ม. ได้ราว 11 ต้น ลำไยเป็นไม้ทรงพุ่มใหญ่ ระยะห่างช่วยให้แสงทั่วถึงและทำงานในสวนได้สะดวก

หน้าแล้งให้น้ำลำไยเท่าไหร่ ต้องมีบ่อขนาดไหน
| ข้อมูลจากงานวิจัยกรมวิชาการเกษตร | ค่า |
|---|---|
| ช่วงที่ให้น้ำ | มีนาคม–เมษายน (พฤษภาคมเริ่มมีฝน) |
| แหล่งน้ำ | บ่อในสวน ลำห้วย บ่อบาดาล ร่องชลประทาน |
| ชาวสวนให้ด้วยสายยาง | 4,400–6,600 ลิตร/ต้น ทุก 7–10 วัน |
| ที่ต้นต้องการสูงสุด (เมษายน) | ราว 3,450 ลิตร/ต้น ใน 10 วัน |
| มินิสปริงเกอร์ | ประหยัดน้ำกว่าสายยางราว 2–3 เท่า |
ลองคิดสวน 1 ไร่ 25 ต้น ต้องการราว 345 ลิตร/ต้น/วันช่วงพีก รวมราว 8.6 ลบ.ม. ต่อวัน ถ้าให้ช่วงแล้ง 60 วัน ต้องมีน้ำราว 500 ลบ.ม. (ประมาณการจากค่าสูงสุด ยังไม่รวมน้ำระเหยจากบ่อ) บ่อ 15 × 15 ม. ลึก 2.5 ม. เก็บได้ราว 560 ลบ.ม. ถ้าผนังตั้งตรง ใช้ผ้า 22 × 22 ม. = 484 ตร.ม. ค่าผ้า HDPE 0.5 มม. ประมาณ 33,880 บาท หรือ HDPE 0.75 มม. ประมาณ 45,980 บาท ถ้ายังลากสายยางอยู่ จะใช้น้ำราวเท่าตัว บ่อเท่านี้จะไม่พอ ลองคำนวณขนาดของคุณในเครื่องคำนวณผ้ายางปูบ่อ

ช่วงไหนควรงดน้ำ
ปฏิทินการดูแลในแผ่นพับของกรมแนะนำให้งดน้ำช่วงปลายปีเพื่อให้ต้นสร้างตาดอก และเมื่อลำไยแทงช่อดอกในเดือนมกราคม ให้เริ่มให้น้ำทีละน้อยแล้วค่อยเพิ่มขึ้น ช่วงติดผลจนถึงหน้าแล้งจึงเป็นช่วงที่ต้องการน้ำมากที่สุด
คำถามที่พบบ่อย
ปลูกลำไยกี่ปีได้ผล
ลำไยกิ่งตอนมักเริ่มให้ผลเมื่ออายุราว 3–4 ปี ขึ้นกับพันธุ์ การดูแล และน้ำ ส่วนลำไยจากเมล็ดใช้เวลานานกว่ามากและอาจไม่ตรงพันธุ์
ปลูกลำไยพันธุ์อะไรดี
พันธุ์ที่ปลูกในภาคเหนือ เช่น ดอ แห้ว และเบี้ยวเขียว แผ่นพับของกรมระบุว่าเบี้ยวเขียวเป็นพันธุ์หนัก ออกดอกปลายมกราคม เก็บผลสิงหาคมถึงกันยายน
เปลี่ยนจากสายยางเป็นมินิสปริงเกอร์คุ้มไหม
งานวิจัยพบว่ามินิสปริงเกอร์ประหยัดน้ำกว่าสายยางราว 2–3 เท่า และระหว่างให้น้ำชาวสวนทำงานอื่นได้ บ่อเก็บน้ำขนาดเดิมจึงพอใช้นานขึ้น
ที่มาข้อมูล: กรมวิชาการเกษตร ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเชียงใหม่ แผ่นพับลำไย (2564)
ที่มาข้อมูล: กรมวิชาการเกษตร ทดสอบและพัฒนาระบบการจัดการน้ำในสวนลำไย
ทำบ่อเก็บน้ำสวนลำไยกับ Manutham
Manutham Plastic ผลิตผ้ายางปูบ่อ HDPE / LDPE สั่งตัดตามขนาด และบ่อสำเร็จรูป HydroPod ส่งขนาดบ่อมาทาง LINE ทีมงานช่วยคำนวณให้ อ่านเพิ่มเรื่องขุดบ่อเก็บน้ำ หรือรวมความรู้บ่อพลาสติก
