เลี้ยงปลานิลไม่ยาก เพราะปลานิลกินอาหารได้ทุกชนิดและโตเร็ว เลี้ยงประมาณ 1 ปีได้ตัวละราว 500 กรัม เลี้ยงได้ทั้งบ่อดิน บ่อปูน บ่อพลาสติก และกระชัง สิ่งที่มือใหม่พลาดบ่อยคือปล่อยปลาแน่นเกินไป และให้อาหารมากจนน้ำเสีย
สรุปสั้น ๆ
- อัตราปล่อย ลูกปลา 3–5 ซม. 1–3 ตัว/ตร.ม. (2,000–5,000 ตัว/ไร่)
- ความลึกน้ำ ประมาณ 1 ม.
- อาหาร ราว 5% ของน้ำหนักปลาต่อวัน หรือให้จนปลากินหมด
- กี่เดือนขายได้ ประมาณ 1 ปี ได้ตัวละราว 500 กรัม
เลี้ยงปลานิลในบ่อแบบไหนดี บ่อดิน บ่อปูน บ่อพลาสติก หรือกระชัง
| แบบบ่อ | เหมาะกับ | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| บ่อดิน | มีที่ดินและน้ำพอ | มีอาหารธรรมชาติ ต้นทุนอาหารต่ำ บ่อใหม่ดินมักเป็นกรด ต้องโรยปูนขาว |
| บ่อปูน / วงบ่อซีเมนต์ | พื้นที่หลังบ้าน | ดูแลง่าย แต่บ่อใหม่ต้องล้างฤทธิ์ปูน น้ำร้อนเร็วถ้าบ่อเล็กและตื้น |
| บ่อดินปูพลาสติก | ดินทรายหรือดินที่น้ำซึม | เก็บน้ำได้ ไม่ต้องล้างฤทธิ์ปูน ทำบ่อใหญ่ได้ในงบที่ต่ำกว่าบ่อปูน |
| กระชัง | มีแหล่งน้ำใหญ่อยู่แล้ว | ต้องดูคุณภาพน้ำของแหล่งน้ำนั้น |
วิธีเลี้ยงปลานิลในบ่อพลาสติก
ขุดบ่อให้ได้น้ำลึกประมาณ 1 ม. เก็บรากไม้และหินแหลมออก ปูผ้าแล้วเติมน้ำทิ้งไว้ให้ผ้าเข้ารูป บ่อพลาสติกไม่มีอาหารธรรมชาติมากเท่าบ่อดิน จึงต้องพึ่งอาหารเม็ดมากกว่า และควรมีเครื่องเติมอากาศถ้าปล่อยปลาหนาแน่น
ตัวอย่างบ่อ 10 × 10 ม. น้ำลึก 1.2 ม. วัดแนบพื้นและผนังได้ 12.4 × 12.4 ม. บวกขอบด้านละ 1 ม. เป็นผ้า 14.4 × 14.4 ม. ≈ 208 ตร.ม. ค่าผ้า HDPE 0.5 มม. ประมาณ 14,560 บาท หรือ HDPE 0.75 มม. ประมาณ 19,760 บาท (ไม่รวมค่าขุดและจัดส่ง) บ่อนี้ปล่อยลูกปลาได้ราว 100–300 ตัวตามอัตราของกรมประมง ลองคำนวณขนาดของคุณในเครื่องคำนวณผ้ายางปูบ่อ

เลี้ยงปลานิลในบ่อปูน ต้องระวังอะไร
บ่อปูนใหม่ต้องแช่น้ำและล้างฤทธิ์ปูนก่อนปล่อยปลา บ่อปูนมีพื้นที่จำกัด ให้ปล่อยปลาน้อยกว่าบ่อดิน เปลี่ยนน้ำบางส่วนเป็นประจำ และอย่าให้อาหารเหลือก้นบ่อ
มือใหม่เลี้ยงปลานิล ทีละขั้น
- เตรียมบ่อ บ่อดินใหม่โรยปูนขาว 1 กก. ต่อ 10 ตร.ม. บ่อเก่ากำจัดผักตบชวา จอก และหญ้า ที่บังผิวน้ำและเป็นที่หลบของศัตรู
- กำจัดศัตรู ปลากินเนื้อ เช่น ปลาช่อน ปลาชะโด ปลาบู่ ปลาดุก รวมถึงเต่า กบ เขียด และงู
- ปล่อยลูกปลา ขนาด 3–5 ซม. 1–3 ตัว/ตร.ม. ปรับอุณหภูมิน้ำในถุงก่อนปล่อย
- ให้อาหาร ตามหัวข้อด้านล่าง
- คุมจำนวนปลา ปลานิลวางไข่เร็วมาก ถ้าลูกปลาเกิดเยอะ ให้จับแยกไปบ่ออื่น ไม่อย่างนั้นปลาจะแน่นและโตช้า

วิธีเลี้ยงปลานิลให้โตเร็ว ให้อาหารอย่างไร
ปลานิลกินอาหารธรรมชาติในบ่อได้ เช่น ไรน้ำ ตะไคร่น้ำ ตัวอ่อนแมลง สาหร่าย และแหน ถ้าต้องการให้โตเร็วให้อาหารสมทบ เช่น รำ ปลายข้าว กากถั่ว กากมะพร้าว แหนเป็ด ปลาป่น หรืออาหารเม็ดสำเร็จรูป ให้ราว 5% ของน้ำหนักปลาต่อวัน หรือค่อย ๆ โรยจนปลากินหมด อาหารที่เหลือจะทำให้น้ำเน่าและต้องเปลี่ยนน้ำบ่อยขึ้น
เลี้ยงปลานิล กี่เดือนขายได้
กรมประมงระบุว่าปลานิลเลี้ยงประมาณ 1 ปีจะหนักราว 500 กรัม พ่อแม่ปลาที่โตเต็มที่เริ่มวางไข่ภายใน 2–3 สัปดาห์หลังปล่อย และลูกปลารุ่นถัดไปเริ่มวางไข่ได้เมื่ออายุ 3–4 เดือน ผู้เลี้ยงหลายรายจึงทยอยจับขายเมื่อปลาได้ขนาดที่ตลาดต้องการ
ปลาทับทิม ต่างจากปลานิลอย่างไร เลี้ยงแบบเดียวกันได้ไหม
ปลาทับทิมเป็นปลานิลสายพันธุ์ลูกผสมสีแดงที่ปรับปรุงพันธุ์ในไทย หลักการเลี้ยงคล้ายปลานิล ทั้งการเตรียมบ่อ อัตราปล่อย และการให้อาหาร แต่ส่วนใหญ่เลี้ยงด้วยอาหารเม็ดและต้องการน้ำที่สะอาดกว่า จึงนิยมเลี้ยงในกระชังหรือบ่อที่เปลี่ยนน้ำได้
คำถามที่พบบ่อย
เลี้ยงปลานิลแบบธรรมชาติได้ไหม
ได้ในบ่อดินที่มีอาหารธรรมชาติ แต่ปลาจะโตช้ากว่าการให้อาหารสมทบ และควรปล่อยปลาน้อยลง
เลี้ยงปลานิลรวมกับปลาอื่นได้ไหม
ได้กับปลาที่ไม่กินเนื้อ เช่น ปลาตะเพียน ปลาสลิด แต่ห้ามเลี้ยงรวมกับปลากินเนื้ออย่างปลาช่อนหรือปลาชะโด อ่านตัวอย่างอัตราเลี้ยงรวมในเลี้ยงปลาสลิด
ปล่อยปลานิลลงแหล่งน้ำธรรมชาติได้ไหม
ไม่ควร กรมประมงระบุว่าปลานิลเป็นปลาต่างถิ่นของไทย จึงไม่ควรปล่อยให้หลุดสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ บ่อที่ปูพลาสติกและมีคันบ่อสูงช่วยกันปลาหลุดออกเมื่อน้ำหลากได้
ที่มาข้อมูล: กรมประมง ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดสุรินทร์ การเพาะเลี้ยงปลานิล
ทำบ่อเลี้ยงปลานิลกับ Manutham
Manutham Plastic ผลิตผ้ายางปูบ่อ HDPE / LDPE สั่งตัดตามขนาด และบ่อสำเร็จรูป HydroPod ส่งขนาดบ่อมาทาง LINE ทีมงานช่วยคำนวณให้ อ่านเพิ่มเรื่องเลี้ยงปลาในบ่อพลาสติก หรือรวมความรู้บ่อพลาสติก
